Patrycja Sierant
Dietetyk kliniczny
Inozytol - wsparcie w PCOS i insulinooporności
Jeśli masz PCOS, insulinooporność albo trudności z zajściem w ciążę, istnieje bardzo duża szansa, że problem nie zaczyna się…w jajnikach.
Zaczyna się wcześniej.
Na poziomie komórki.
I właśnie tutaj pojawia się inozytol.
Inozytol to związek z grupy cukroli, często błędnie nazywany witaminą B8. Nie należy on do witamin, bo jego synteza może zachodzić w organizmie. Jest to związek, który naturalnie występuje w Twoim organizmie oraz w żywności m.in. w cytrusach, roślinach strączkowych czy orzechach.
Nie jest klasyczną witaminą, ponieważ organizm potrafi go sam wytwarzać. Ale to nie oznacza, że jego rola jest mała. Wręcz przeciwnie i jest kluczowy dla:
-
przekazywania sygnałów hormonalnych,
-
działania insuliny,
-
funkcjonowania jajników.
Inozytol działa, jak taki tłumacz między hormonem a komórką. Bez niego sygnał po prostu… nie dociera.
Z perspektywy dietetyki hormonalnej trudno wskazać ważniejszy punkt niż prawidłowe działanie insuliny. To właśnie od niej w dużej mierze zależy równowaga metaboliczna i hormonalna organizmu. Inozytol odgrywa w tym procesie kluczową rolę, ponieważ uczestniczy w przekazywaniu sygnału insulinowego wewnątrz komórki. Innymi słowy, bierze udział w mechanizmie, dzięki któremu komórka rozumie, że insulina wysłała sygnał i powinna na niego zareagować.
W praktyce oznacza to, że inozytol: wspiera działanie insuliny na poziomie komórkowym, zwiększa wychwyt glukozy przez komórki, m.in. poprzez wpływ na transportery glukozy (GLUT4), nasila przekształcanie glukozy w glikogen, czyli formę jej magazynowania, przyczynia się do obniżenia poziomu glukozy we krwi.
Można powiedzieć, że inozytol przywraca prawidłową odpowiedź komórek na insulinę, usprawniając przekazywanie jej sygnału wewnątrz komórki. Kiedy ten mechanizm zaczyna działać prawidłowo, obserwujemy szereg korzystnych zmian. Dochodzi do obniżenia poziomu insuliny, stabilizacji glikemii oraz zmniejszenia wahań energii w ciągu dnia. To właśnie na tym etapie pojawia się realna zmiana, nie tylko w wynikach badań, ale przede wszystkim w funkcjonowaniu organizmu jako całości.
Zespół policystycznych jajników (PCOS) bardzo często postrzegany jest wyłącznie jako problem ginekologiczny. W rzeczywistości jest to jednak zaburzenie o znacznie szerszym podłożu metaboliczno-hormonalnym.
U podstaw PCOS w wielu przypadkach leży insulinooporność. To właśnie ona inicjuje kaskadę zaburzeń, które z czasem manifestują się jako problemy z cyklem, owulacją czy nadmiarem androgenów.
Nadmiar insuliny stymuluje jajniki do zwiększonej produkcji androgenów. W konsekwencji dochodzi do zaburzenia równowagi hormonalnej, co przekłada się na:
-
zaburzenia owulacji,
-
nieprawidłowe dojrzewanie komórek jajowych,
-
nieregularne cykle miesiączkowe.
W tym kontekście działanie inozytolu jest szczególnie istotne, ponieważ obejmuje kilka kluczowych poziomów regulacji. Przede wszystkim wpływa na gospodarkę insulinową, poprawiając wrażliwość komórek na insulinę. W efekcie dochodzi do obniżenia jej poziomu, co zmniejsza stymulację jajników do produkcji androgenów. Równocześnie inozytol oddziałuje na oś podwzgórze-przysadka-jajniki, wpływając na wydzielanie hormonów takich jak LH i FSH. Przywrócenie ich prawidłowych proporcji sprzyja regulacji cyklu oraz powrotowi owulacji. W niektórych przypadkach obserwuje się również jego wpływ na obniżenie poziomu prolaktyny, co dodatkowo wspiera równowagę hormonalną.
Efektem tych zmian jest stopniowa poprawa funkcjonowania organizmu:
-
zmniejszenie objawów hiperandrogenizmu, takich jak hirsutyzm,
-
poprawa jakości i regularności owulacji,
-
stabilizacja cykli miesiączkowych.
Inozytol nie działa więc jedynie objawowo. Jego działanie sięga głębiej: wpływa na mechanizmy, które leżą u podstaw zaburzeń charakterystycznych dla PCOS.
Chcesz mieć całą wiedzę o hormonach w tym płodności, PCOS, IO, tarczycy, ednometriozie w jednym miejscu, w swoim telefonie?
Pobierz moją aplikację zdrowia hormonalnego:
W aplikacji znajdziesz gotowe protokoły suplementacyjne w PCOS, w hiperandorgenizmie, dla płodności, a także plansze z polecanymi suplementami.
W kontekście płodności bardzo często skupiamy się na tym, czy owulacja w ogóle występuje. To oczywiście kluczowe, ale nie jedyne kryterium. Równie istotna, a często pomijana jest jakość komórki jajowej. Jeśli starasz się o ciążę i zmagasz się z PCOS lub insulinoopornością, warto zatrzymać się na chwilę i spojrzeć głębiej. Problem nie zawsze dotyczy wyłącznie braku owulacji, ale jakości procesów, które do niej prowadzą.
Inozytol odgrywa w tym obszarze szczególną rolę, ponieważ jego działanie wykracza poza samą regulację hormonów. Przede wszystkim wspiera dojrzewanie oocytów, czyli komórek jajowych. Proces ten jest niezwykle złożony i wrażliwy na zaburzenia metaboliczne oraz hormonalne. Nawet niewielkie nieprawidłowości w sygnalizacji komórkowej mogą wpływać na jakość oocytu.
Inozytol uczestniczy w przekazywaniu sygnałów wewnątrz komórki jajowej, co ma znaczenie dla jej prawidłowego rozwoju i gotowości do zapłodnienia. Można powiedzieć, że wspiera komunikację wewnętrzną komórki, a to jeden z kluczowych elementów jej funkcjonowania. Dodatkowo wpływa na środowisko pęcherzyka jajnikowego, w którym dojrzewa komórka jajowa. To środowisko stanowi swoisty mikroświat. Dostarcza składników odżywczych, reguluje procesy metaboliczne i warunkuje jakość oocytu. Jego prawidłowe funkcjonowanie jest niezbędne dla optymalnego przebiegu owulacji.
W praktyce oznacza to, że inozytol oddziałuje nie tylko na to, czy owulacja wystąpi, ale również na to, jaka będzie jakość komórki jajowej.
A to właśnie jakość oocytu jest jednym z najważniejszych czynników warunkujących:
-
zdolność do zapłodnienia,
-
prawidłowy rozwój zarodka,
-
utrzymanie ciąży we wczesnym etapie.
Dlatego w pracy z płodnością nie chodzi wyłącznie o wywołanie owulacji. Chodzi o stworzenie takich warunków, w których organizm jest w stanie wytworzyć komórkę jajową o jak najlepszym potencjale rozwojowym. Właśnie w tym miejscu inozytol znajduje swoje najważniejsze zastosowanie.
Endometrioza jest chorobą złożoną, w której nakładają się na siebie różne mechanizmy: przewlekły stan zapalny, zaburzenia hormonalne, zaangażowanie układu immunologicznego, zaburzenia owulacji oraz często, choć nie zawsze nieprawidłowości metaboliczne.
W przeciwieństwie do PCOS, inozytol nie jest tutaj rozwiązaniem pierwszego wyboru ani terapią przyczynową. Nie wpływa bezpośrednio na ogniska endometriozy. Nie oznacza to jednak, że nie ma w tym obszarze żadnego zastosowania. Z perspektywy dietetyki hormonalnej coraz więcej uwagi poświęca się zależnościom między gospodarką glukozowo-insulinową a stanem zapalnym oraz równowagą hormonalną. To właśnie w tym kontekście można rozpatrywać rolę inozytolu.
Inozytol wspiera wrażliwość komórek na insulinę i pomaga regulować poziom glukozy we krwi. Stabilizacja gospodarki insulinowej ma znaczenie nie tylko metaboliczne, ale również hormonalne, ponieważ nadmiar insuliny może wpływać na nasilenie zaburzeń osi hormonalnej oraz pośrednio oddziaływać na środowisko zapalne organizmu.
W przypadku kobiet z endometriozą, u których współistnieje insulinooporność, zaburzenia cyklu lub trudności z płodnością, inozytol może stanowić element szerszego podejścia terapeutycznego. Jego działanie obejmuje:
-
wsparcie równowagi metabolicznej,
-
pośredni wpływ na regulację hormonalną,
-
poprawę jakości owulacji,
-
potencjalne ograniczenie czynników sprzyjających przewlekłemu stanowi zapalnemu.
Dodatkowo, w kontekście płodności, która w endometriozie często bywa obniżona: inozytol może wspierać jakość komórek jajowych oraz środowisko ich dojrzewania, co ma znaczenie w przygotowaniu organizmu do ciąży. Warto jednak podkreślić, że inozytol nie zastępuje leczenia endometriozy. Nie wpływa bezpośrednio na zmiany chorobowe i nie eliminuje ich przyczyny. Może natomiast wspierać organizm na poziomie metabolicznym i hormonalnym.
W praktyce oznacza to, że inozytol nie jest suplementem pierwszego wyboru w tej chorobie, ale może być jednym z elementów dobrze zaplanowanej, kompleksowej strategii terapeutycznej.
Zaburzenia pracy tarczycy bardzo rzadko dotyczą wyłącznie samego gruczołu. W praktyce klinicznej niemal zawsze są powiązane z funkcjonowaniem całej osi hormonalnej oraz gospodarki metabolicznej. W tym kontekście rola inozytolu staje się szczególnie interesująca. Inozytol uczestniczy w przekazywaniu sygnałów hormonalnych wewnątrz komórek, również tych związanych z działaniem hormonów tarczycy. Oznacza to, że może wpływać nie tylko na ich poziom, ale przede wszystkim na to, jak organizm na nie reaguje.
Można więc powiedzieć, że wspiera odpowiedź tkanek na hormony tarczycy, co ma kluczowe znaczenie w sytuacji, gdy wyniki badań nie zawsze idą w parze z samopoczuciem.
Wpływ na TSH i funkcję tarczycy: W badaniach, szczególnie u kobiet z subkliniczną niedoczynnością tarczycy oraz Hashimoto, obserwowano, że suplementacja mio-inozytolu (często w połączeniu z selenem) obniża poziom TSH, poprawia wrażliwość tkanek na hormony tarczycy, wspiera prawidłową funkcję osi przysadka-tarczyca. To ważne, ponieważ podwyższone TSH często jest sygnałem, że organizm domaga się większej ilości hormonów, ale problem może leżeć nie tylko w ich produkcji, lecz także w ich działaniu na poziomie komórkowym.
W chorobach tarczycy, zwłaszcza o podłożu autoimmunologicznym, ogromną rolę odgrywa przewlekły stan zapalny. Badania wskazują, że inozytol może wspierać regulację odpowiedzi immunologicznej, przyczyniać się do obniżenia markerów zapalnych, pośrednio wpływać na zmniejszenie aktywności procesu autoimmunologicznego. To szczególnie istotne u kobiet, u których współistnieją: Hashimoto, insulinooporność, zaburzenia hormonalne.
W jednym z badań na 168 osobach z Hashimoto z poziomem TSH między 3-6 uIU/ml wykazano, że grupa przyjmująca inozytol z selenem znacząco obniżyła TSH, aTPO, aTG oraz zwiększyła poziom wolnego t4 na przestrzeni 6 miesięcy.
- Ovi prenacaps od Formeds (kod zniżkowy "ZDROWYSUKCES20")
- Mio-inozytol od Health Labs Care (kod zniżkowy "sukces10")
Stosuj minimum 2 g dziennie, jednak zdecydowanie lepiej sprawdza się dawka 4 g/ dzień. Jeśli masz PCOS, IO, hiperandrogenizm, to połącz z NAC (dawka 600-1200 mg).
-
Poprawia wrażliwość na insulinę, wspiera prawidłowe wykorzystanie glukozy przez komórki i stabilizuje poziom cukru we krwi,
-
Reguluje gospodarkę hormonalną, wpływa na równowagę LH, FSH i androgenów, szczególnie w PCOS,
-
Wspiera owulację i cykl miesiączkowy, pomaga przywrócić regularność cykli i poprawia jakość owulacji,
-
Poprawia jakość komórek jajowych, wspiera dojrzewanie oocytów i środowisko pęcherzyka jajnikowego,
-
Wspiera płodność, zwiększa szanse na zapłodnienie i prawidłowy rozwój zarodka,
-
Stabilizuje poziom energii, zmniejsza wahania glukozy i napady głodu,
-
Wspiera układ nerwowy, może poprawiać nastrój i redukować napięcie (np. w PMS),
-
Pośrednio działa przeciwzapalnie, poprzez wpływ na metabolizm i gospodarkę insulinową,
-
Wspiera pracę tarczycy, poprawia odpowiedź tkanek na hormony i może obniżać TSH (szczególnie z selenem).
Bibliografia:
Gerli S, Mignosa M, Di Renzo GC. Effects of myo-inositol on ovarian function and metabolic factors in women with PCOS: a randomized controlled trial. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2003 Sep-Oct;7(6):151-9. PMID: 14656416.
Nestler JE, Jakubowicz DJ, Reamer P, Gunn RD, Allan G. Ovulatory and metabolic effects of D-chiro-inositol in the polycystic ovary syndrome. N Engl J Med. 1999 Apr 29;340(17):1314-20. doi:10.1056/NEJM199904293401703. PMID: 10219066.
Unfer V, Carlomagno G, Dante G, Facchinetti F. Effects of myo-inositol in women with PCOS: a systematic review of randomized controlled trials. Gynecol Endocrinol. 2012 Jul;28(7):509-15. doi:10.3109/09513590.2011.650660. PMID: 22182060.
Pundir J, Psaroudakis D, Savnur P, Bhide P, Sabatini L, Teede H, et al. Inositol treatment of anovulation in women with PCOS: a meta-analysis of randomised trials. BJOG. 2018 Feb;125(3):299-308. doi:10.1111/1471-0528.14754. PMID: 28544572.
Facchinetti F, Bizzarri M, Benvenga S, D’Anna R, Lanzone A, Soulage C, et al. Results from the International Consensus Conference on Myo-inositol and D-chiro-inositol in obstetrics and gynecology. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2015 Oct;19(22):4411-36. PMID: 26698251.
Carlomagno G, Unfer V, Roseff S. The D-chiro-inositol paradox in the ovary. Fertil Steril. 2011 Jun;95(8):2515-6. doi:10.1016/j.fertnstert.2011.03.089. PMID: 21549384.
Genazzani AD, Prati A, Santagni S, Ricchieri F, Chierchia E, Rattighieri E, et al. Differential insulin response to myo-inositol administration in obese PCOS patients. Gynecol Endocrinol. 2012 Dec;28(12):969-73. doi:10.3109/09513590.2012.685205. PMID: 22632377.
D’Anna R, Scilipoti A, Giordano D, Caruso C, Cannata ML, Interdonato ML, et al. Myo-inositol supplementation and onset of gestational diabetes mellitus in pregnant women with PCOS: a prospective study. Diabetes Care. 2013 Apr;36(4):854-7. doi:10.2337/dc12-1371. PMID: 23193210.
Nordio M, Proietti E. The combined therapy with myo-inositol and D-chiro-inositol reduces insulin resistance in PCOS: a randomized controlled trial. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2012 May;16(5):575-81. PMID: 22774396.
Artini PG, Di Berardino OM, Papini F, Genazzani AD, Simi G, Ruggiero M, et al. Endocrine and clinical effects of myo-inositol administration in women with PCOS. Gynecol Endocrinol. 2013 May;29(4):375-9. doi:10.3109/09513590.2012.758700. PMID: 23210763.
Morgante G, Orvieto R, Di Sabatino A, Musacchio MC, De Leo V. The role of inositol supplementation in improving oocyte quality in IVF cycles: a review. Int J Endocrinol. 2015;2015:1-6. doi:10.1155/2015/151860.
Benelli E, Del Ghianda S, Di Cosmo C, Tonacchera M. A combined therapy with myo-inositol and selenium improves endocrine and metabolic parameters in women with subclinical hypothyroidism. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2013 Sep;17(18):2485-90. PMID: 24065250.